Tại thủ đô Washington của Hoa Kỳ đã kết thúc Hội
nghị thượng đỉnh đặc biệt Mỹ-ASEAN. Google.tienlang điểm lại những bình luận
trên các tờ báo nước ngoài về sự kiện này.
Mỹ tuyên truyền rầm rộ nhưng kết quả lại chẳng đáng là bao
Suốt hơn một năm qua, ê-kip chính quyền Biden đã rầm rộ quảng cáo về sự kiện hội nghị cấp cao. Bởi lần đầu tiên một Tổng thống Hoa Kỳ mời các nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu Chính phủ của ASEAN tới Washington gặp mặt, thậm chí còn đặt tiệc trong Nhà Trắng dành cho bữa trưa chung.
Về mặt chính thức, phía Mỹ muốn sự kiện hội nghị
thượng đỉnh là mốc đánh dấu 45 năm quan hệ của Hoa Kỳ với ASEAN và chứng tỏ rằng
người Mỹ thời Biden vẫn là «đối tác hùng mạnh và đáng tin cậy» của các nước
Đông Nam Á. Trên thực tế khó có thể nói ngày nay Hoa Kỳ là đối tác mạnh đến chừng
nào của ASEAN. Tại hội nghị thượng đỉnh nhiều người đã nhắc rằng năm ngoái, kim
ngạch trao đổi thương mại ASEAN-Trung Quốc đã vượt quá 870 tỷ USD, trong khi đó
giao thương của các nước ASEAN với Hoa Kỳ là 384 tỷ USD. Những chỉ số cho thấy ASEAN
vẫn quan tâm đến việc làm ăn với Trung Quốc hơn là với Hoa Kỳ.
Ai sẽ được hưởng 150 triệu USD?
Báo giới nước ngoài chú ý trước hết đến tuyên bố của
Nhà Trắng về việc Hoa Kỳ phân bổ khoản kinh phí 150 triệu USD. Nhưng phải hiểu
rằng đây sẽ không phải là giúp đỡ không hoàn lại hoặc là khoản cho vay ưu đãi
dành cho các nước ASEAN. Chuyện ở đây nói về các dự án tài trợ và hoạt động cụ
thể của Hoa Kỳ ở Đông Nam Á. Ví dụ, phần lớn nhất của số tiền này - 60 triệu
USD - sẽ dành cho cái gọi là «Sáng kiến An ninh Hàng hải” (Maritime Security
Initiative - MSI).
Xem bài US announces new initiatives for Asean- dịch:
Hoa Kỳ công bố các sáng kiến mới cho ASEAN
https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/us-announces-new-initiatives-for-asean
Tức là, Washington sửa soạn tăng cường sự hiện diện
các tàu Cảnh sát biển của Mỹ ở Biển Đông, tiến hành các cuộc tập trận hải quân
mới, thực hiện các chiến dịch về ngăn chặn đánh bắt hải sản trái phép ngoài
khơi Việt Nam và Trung Quốc. So sánh với khoản chi tiêu này, thì kinh phí phân bổ
cho đổi mới ứng nghiệm, phát triển nền kinh tế kỹ thuật số (6 triệu USD) hoặc
cho các chương trình y tế (5 triệu USD) rõ ràng có vẻ ít ỏi đến nực cười.
Trong số những chương trình kinh tế, các thành viên
tham gia hội nghị thượng đỉnh cũng quan tâm đến sáng kiến mới của Nhà Trắng,
có tên gọi là "Cơ cấu kinh tế Ấn Độ - Thái Bình Dương". Nhưng hóa ra
là Nhà Trắng không muốn hoặc không thể đề ra các chi tiết cụ thể của sáng kiến.
Có tin đồn rằng Tổng thống Joe Biden sẽ công bố chương trình vào cuối tháng này
khi ông lên đường thực hiện chuyến công du, thăm chính thức Nhật Bản và Hàn Quốc.
Như đang thấy, người Mỹ những muốn để các doanh nghiệp Nhật Bản và Hàn Quốc
liên kết vào dự án mới, chứ chưa có chỗ dành cho các nước ASEAN.
ASEAN trụ vững trước áp lực về Ukraina
Bối cảnh quốc tế ba tháng qua, cụ thể là tình hình
xung quanh Ukraina, đã đưa những điều chỉnh vào chương trình dành cho hội nghị
thượng đỉnh đặc biệt. Trước đó, chủ nhà của cuộc gặp không chỉ một lần tuyên bố
rằng nhất định sẽ thảo luận về chiến dịch đặc biệt của quân đội Nga ở Ukraina.
Ê-kip Biden hẳn sẽ rất vui mừng nếu như trong các văn kiện của hội nghị thượng
đỉnh đưa ra nội dung lên án hành động của Điện Kremlin, ủng hộ chính sách trừng
phạt của Hoa Kỳ và các nước phương Tây khác.
Nhưng lãnh đạo các nước ASEAN đã trụ được trước sức
ép của ê-kip Biden. Trong tuyên bố chung cuối cùng chẳng có lời nào lên án
chính sách của Nga đối với Ukraina, thậm chí còn không có những từ như «Nga»
hay «xâm nhập». Chỉ có lời kêu gọi «chấm dứt ngay lập tức các hành động chiến sự».
Về kết quả hội nghị thượng đỉnh, Nhà Trắng buộc phải
đưa ra đánh giá tích cực với tông màu hồng tươi. Trên thực tế, ở Washington
không hề diễn ra bước tiến mới nào theo chiều hướng tới gặp nhau về chủ đề này. Các nước
ASEAN đều hiểu: Sự thật thì ASEAN cần cho Hoa Kỳ để Hoa Kỳ bành trướng thế lực ở
khu vực châu Á - Thái Bình Dương nhằm bao, vây kìm hãm Trung Quốc, bảo vệ
vị trí siêu cường của Mỹ như họ đã và đang làm với Ukraina, sử dụng Ukraina làm vũ khí để chiến với Nga.
Báo chí nước ngoài đều nói khá rõ về những điều trên đây. Trong loạt bài viết tuần qua nói về chính sách đối ngoại của Việt Nam, chủ đề chính hiển nhiên là chuyến thăm của Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính đến Hoa Kỳ và quan hệ Việt - Mỹ.
Tờ báo uy tín của Mỹ là Foreign Policy với tiêu đề
Vietnam Relations Are a Quiet U.S.
Victory Already- Quan hệ Việt Nam là một chiến thắng thầm lặng của Hoa Kỳ https://foreignpolicy.com/2022/05/09/united-states-vietnam-relations-quiet-victory-trade-war-legacies/.
Tác giả bài này thừa nhận ở Việt Nam, tâm lý e ngại với Mỹ vẫn chiếm vai trò chủ
đạo trong giới lãnh đạo cũng như công chúng Việt Nam. Bài báo nêu vấn đề nâng tầm
quan hệ của Hà Nội và Washington, chuyển lên mức quy chế «đối tác chiến lược»
nhưng tác giả cũng phê phán những động tác thô bạo của Mỹ khi công khai thúc ép đẩy nhanh sự kiện và đạt tới mục tiêu nâng
cấp quan hệ. Bài báo nêu lên những
thành công cơ bản trong quá trình phát triển quan hệ giữa hai nước và khuyên Mỹ hãy coi đó là
«chiến thắng thầm lặng của Hoa Kỳ». Tác giả bài viết nhận xét, số phản đối cấp
độ quan hệ mới với Hoa Kỳ là những đại diện của cơ cấu quyền lực ở Việt Nam,
cho rằng mục tiêu của Hoa Kỳ là tác động «diễn biến hòa bình» ở Việt Nam. Tác giả khuyến
nghị Hoa Kỳ nên tập trung vào những việc làm thiết thực như nỗ lực khắc phục hậu
quả chiến tranh, đẩy mạnh thương mại và đầu tư cũng như dành quan tâm hơn cho vấn
đề biến đổi khí hậu.
Bài viết trên tờ Nikkei Asia với tiêu đề U.S. will have to work hard to win over Vietnam's
conservatives - Mỹ sẽ phải nỗ lực để giành chiến thắng trước phe bảo thủ của Việt
Nam
https://asia.nikkei.com/Opinion/U.S.-will-have-to-work-hard-to-win-over-Vietnam-s-conservatives
Tại bài này, tác giả kể về thực tế là mặc dù quan hệ song phương đang phát triển mạnh mẽ và có thiện cảm cao của người Việt Nam dành cho Hoa Kỳ, nhưng tinh thần chống Mỹ có thể vẫn tồn tại trong một bộ phận cư dân không nhỏ. Báo dẫn ra vài ví dụ về những bước đi của chính Washington đã kích động tinh thần chống Mỹ của Việt Nam.
Bài báo viết tiếp:
“Khi cuộc chiến Ukraine kéo dài, các bài tường thuật
thân Nga trên mạng cung cấp cái nhìn mới nhất về động thái này. Một phân tích nội
dung của các cuộc thảo luận trên mạng xã hội của Viện ISEAS-Yusof Ishak của
Singapore cho thấy đa số cư dân mạng Việt Nam vẫn nghiêng về phía Nga nhiều hơn. Lý do của hiện tượng này là do thế giới quan chống Mỹ vẫn chiếm vị trí chủ đạo ở Việt Nam.
Những tình cảm như vậy đan xen với những lời chỉ
trích về chương trình nghị sự của chủ nghĩa đế quốc do Hoa Kỳ lãnh đạo trong những
người Việt Nam, những người vẫn chưa quên quá khứ tội lỗi của Hoa Kỳ trong Chiến
tranh Việt Nam. Trong khi công chúng Việt Nam nhìn chung có xu hướng tỏ ra dễ
tiếp nhận tin nhắn trực tuyến của Hoa Kỳ, thì chú Sam đã có một số bất ngờ
không mấy vui vẻ.
Tháng 3 năm ngoái, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã chỉ đích
danh Phạm Đoan Trang, một nhà bất đồng chính kiến nổi tiếng của Việt Nam, người
đã bị bỏ tù 9 năm vì các hoạt động "chống phá nhà nước", là người chiến
thắng giải Phụ nữ Dũng cảm Quốc tế.
Đáp lại bài đăng trên Facebook của Đại sứ quán Hoa
Kỳ tại Hà Nội để công bố giải thưởng, nhiều cư dân mạng Việt Nam than thở rằng
việc Hoa Kỳ nâng cao nhận thức, cũng như các giá trị dân chủ và nhân quyền về
xã hội Việt Nam là sai lầm và đáng lên án.
Cũng trong tháng 3, một bài đăng khác trên Facebook
của Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Hà Nội tuyên bố rằng Washington chưa bao giờ triển
khai vũ khí hóa học. Động thái này là một phần trong nỗ lực phối hợp của chính
quyền Mỹ nhằm chống lại những gì họ gán cho thông tin sai lệch của Nga trong cuộc
xung đột Ukraine.
Máy bay của Lực lượng Không quân Hoa Kỳ rải chất độc
hóa học màu da cam ở miền Nam Việt Nam năm 1966. © AP
Nhưng bài đăng này đã khiến các cư dân mạng Việt
Nam chĩa mũi dùi vào thứ mà họ gọi là dối trá và đạo đức giả của Mỹ sau khi nước
này rải 80 triệu lít chất độc làm rụng lá chất độc màu da cam xuống những vùng
rộng lớn ở miền Nam Việt Nam trong chiến tranh.
Ở một đất nước mà chính phủ quốc gia không ngừng
tìm cách tăng cường kiểm soát các phương tiện truyền thông xã hội, thật khó để
xác định chính xác ai đứng sau những câu chuyện chống Mỹ đó. Đó có thể là do
quân đội mạng được nhà nước bảo trợ của Việt Nam, hoặc những người sử dụng
internet quá khích chê bai thế giới quan của Hoa Kỳ, hoặc kết hợp cả hai.
Những bài tường thuật chống Mỹ đó được xem trên mạng
có khả năng chứng thực cho một nhóm dư luận thuận tiện đại diện cho các bộ phận
bảo thủ của cả đảng-nhà nước Việt Nam và xã hội Việt Nam rộng lớn hơn.
Tất cả điều này sẽ là một lời nhắc nhở cho những
người ủng hộ mối quan hệ ngày càng tăng giữa Việt Nam và Hoa Kỳ rằng bóng ma của
những người bảo thủ Việt Nam không thể bị đánh giá thấp hoặc bị coi thường.”
Hãng Reuters có bài US-Asean summit marks ‘new era’ for ties, Biden says- Dịch: Biden nói: Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-ASEAN đánh dấu 'kỷ nguyên mới' cho mối quan hệ
Bài báo cho biết: "Biden đã mở đầu cuộc họp vào thứ Năm bằng cách tổ chức bữa tối cho các nhà lãnh đạo tại Nhà Trắng và chính quyền của ông hứa 150 triệu đô la Mỹ để giúp cải thiện cơ sở hạ tầng, an ninh, chuẩn bị cho đại dịch và các dự án khác ở ASEAN. Tuy nhiên, chi tiêu của Mỹ kém hơn so với Trung Quốc, chỉ riêng trong tháng 11, nước này đã cam kết hỗ trợ phát triển 1,5 tỷ USD cho ASEAN trong 3 năm để chống lại Covid và phục hồi kinh tế, và các quan chức Mỹ thừa nhận Washington cần đẩy mạnh cuộc chơi của mình."
Reuters viết tiếp: "Gregory Poling, một chuyên gia về Đông Nam Á tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế có trụ sở tại Washington, cho biết hội nghị thượng đỉnh chủ yếu là về chủ nghĩa tượng trưng, còn kinh tế vẫn là thành phần còn thiếu, với Khuôn khổ kinh tế Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (IPEF) dự dự kiến sẽ không được đưa ra cho đến khi Biden thăm Nhật Bản vào cuối tháng 5. Mọi người có vẻ hạnh phúc và thông điệp cam kết ngoại giao đang hạ cánh. Nhưng… thật khiêm tốn, nói một cách tử tế, 150 triệu đô la sẽ không gây ấn tượng với bất kỳ ai,” Poling nói.
Còn đây là Hãng AP với bài Biden names envoy to SE Asia bloc, stressing US attention- Dịch: Biden nêu tên Đại sứ Mỹ tại khối Đông Nam Á, nhấn mạnh sự quan tâm của Hoa Kỳ
Bài báo đưa tin: "Các quan chức Nhà Trắng cho biết ông Biden đã nói chuyện riêng với các nhà lãnh đạo ASEAN về việc Nga xâm lược Ukraine. Thế nhưng trong Tuyên bố chung sau hội nghị thượng đỉnh do Hoa Kỳ và các bên tham gia ASEAN đưa ra không đề cập trực tiếp đến Nga, mà chỉ nói chung chung: “liên quan đến Ukraine”, các bên tham gia “tái khẳng định sự tôn trọng của chúng tôi đối với chủ quyền, độc lập chính trị và toàn vẹn lãnh thổ”.
Indonesia và Philippines đã nói rõ rằng họ sẽ không áp đặt các biện pháp trừng phạt chống lại Nga. Thái Lan đã tham gia một cuộc bỏ phiếu của Liên Hợp Quốc chống lại cuộc xâm lược Ukraine nhưng vẫn giữ quan điểm trung lập trong cuộc chiến.
“Hy vọng của chúng tôi là chứng kiến cuộc chiến ở Ukraine dừng lại càng sớm càng tốt và chúng tôi cho phép giải quyết hòa bình xung đột có cơ hội thành công”, Ngoại trưởng Indonesia Retno Marsudi nói với các phóng viên hôm thứ Sáu khi bắt đầu cuộc họp với Ngoại trưởng Hoa Kỳ Antony Blinken. "Bởi vì chúng tôi biết rằng nếu chiến tranh tiếp tục, tất cả chúng tôi sẽ đau khổ."
Tổng thống Indonesia Joko Widodo, hiện là chủ tịch của Nhóm G20 - nền kinh tế lớn nhất thế giới - đã phản đối lời kêu gọi của Biden về việc cấm Nga tham gia hội nghị thượng đỉnh vào mùa thu năm nay tại Bali, bất chấp Thư ký báo chí Nhà Trắng Jen Psaki hôm thứ Sáu nhắc lại, rằng Biden vẫn duy trì lập trường của mình: Không thể tiến hành Hội nghị như thường lệ tại G-20 và Putin nên bị loại."
Trong khi đó tờ The Star ở link
tường thuật cuộc gặp của ông Phạm Minh Chính với cộng
đồng doanh nghiệp Hoa Kỳ tại Washington. Thủ tướng Việt Nam tái khẳng định đường
lối đối ngoại của Hà Nội là hướng tới độc lập tự chủ, tự tin vào sức mình, đa dạng
hóa đa phương hóa vì hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển bền vững. Ông
ghi nhận rằng các công ty Mỹ coi Việt Nam là một thị trường chiến lược, đặc biệt
chú ý đến đà phát triển của Việt Nam, nhất là về chuyển đổi kỹ thuật số, «chuyển
đổi xanh» và cơ sở hạ tầng chiến lược.
Còn Channel News Asia tại link
cung cấp thông tin về tuyên bố của Thủ tướng Phạm Minh Chính, rằng Hà Nội quan tâm giúp đỡ Hoa Kỳ thực hiện những mục tiêu cơ cấu kinh tế đề xuất dành cho khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, nhưng cần có thời gian để nghiên cứu kỹ lưỡng chi tiết.
Tờ The Diplomat dành bài báo lớn với tiêu đề K-Dramas Resurrect
Long-Buried Memories in Vietnam- dịch: K-Dramas Phục Hồi
Ký Ức Bị chôn vùi từ lâu tại Việt Nam
https://thediplomat.com/2022/05/k-dramas-resurrect-long-buried-memories-in-vietnam/
Bài báo nói về vấn đề hệ luỵ từ lãng quên quá khứ lịch sử, ví dụ điển hình là thực tế ở Việt Nam có không ít người trẻ là những fan cuồng của văn hóa đại chúng Hàn Quốc nhưng lại biết rất ít hoặc không biết gì về phần tham gia của Hàn Quốc trong chiến tranh Việt Nam và tội ác man rợ do lính Nam Hàn gây ra trong thời gian chiến tranh.
Đây là bài viết rất hay và cảm động, Google.tienlang dự định sẽ dịch và sớm đăng toàn văn bài này.
